راهنمای علائم نگارشی، فاصلهگذاری، نیمفاصله و عددنویسی فارسی
اصول مشترک نگارش فارسی برای نمونه سؤال، متن آموزشی و تست؛ نشانهگذاری، نیمفاصله و عددنویسی.
نشانهگذاری یا همان علائم نگارشی در یک نوشته، نقشی شبیه علائم راهنمایی و رانندگی دارند. نقطه، پرانتز، ویرگول و سایر نشانهها از مهمترین اصول تهیه و تدوین محتوا یا هر سند مکتوب هستند. در این مقاله مهمترین نکات این حوزه بهصورت ساده و خلاصه ارائه شده است.
۱. فاصلهگذاری در نشانهها
نشانههای نگارشی مانند نقطه، ویرگول، نقطهویرگول، علامت تعجب، سهنقطه، دونقطه و علامت سؤال به کلمه قبل از خود میچسبند و با کلمه بعد از خود یک فاصله کامل دارند.
مثال نادرست: آسمان آبی ، تماشایی است . آسمان آبی،تماشایی است.
مثال درست: آسمان آبی، تماشایی است.
بعد از پایان جمله، نقطه را بدون فاصله به کلمه قبل بچسبانید و بعد از آن یک فاصله کامل بگذارید؛ سپس جمله بعدی را شروع کنید.
مثال: شرکت «اپل» از جدیدترین محصول خود تحت عنوان «iPhone 7» رونمایی کرد. این محصول با جدیدترین نسخه سیستمعامل اختصاصی اپل روانه بازار شده است.
نشانههای دربرگیر مانند ()، {} و «» با کلمه داخل خود بدون فاصله و با کلمه بیرون خود با فاصله کامل نوشته میشوند.
مثال: هدست «FHD-353» محصولی از شرکت «بیاند» است.
۲. فاصلهگذاری در حروف و نیمفاصله
برای جداسازی بخشهایی از یک کلمه که نباید با فاصله کامل از هم جدا شوند، از نیمفاصله استفاده میکنیم.
مثال: میآیم، نمیبینند، خواندهاید، پاکاند، اسلامیمان، خانهشان، مادریاش.
در بسیاری از ترکیبهای رایج نیز باید از نیمفاصله استفاده شود.
مثال: آنها، اینها، کتابها، بیدلیل، جستوجو، گفتوگو، جابهجا، روبهرو، هرگاه، هرکس، بهصورت، همانطورکه، بهمنظور، بهعنوان، اگرچه، علاقهمند، بهرهمند و هماکنون.
کلمات مرکب نیز معمولاً با نیمفاصله نوشته میشوند.
مثال: خوشرو، دیندار، راستگو، دلبستگی، لباسشویی، پاکدامن، بیشازحد، تحتتأثیر، مدیرکل، راهآهن، مراجعهکننده، نقشآفرینی، خوشحال، ثبتنام، اضافهوزن و آرامآرام.
نکته: برای ایجاد نیمفاصله میتوانید از کلید ترکیبی Ctrl + Shift + 2 استفاده کنید.
۳. فاصلهگذاری در اعداد
در ترکیبهایی مانند موارد زیر بین عدد و واحد یا واژه بعد از آن فاصله کامل قرار میگیرد:
مثال: یازده تومان، 25 تومان، کوچه 22، سی سال، 15 اینچ، 35 سانتیمتر، 11 کیلوگرم.
اما اگر این ترکیبها با «ی» صفتساز همراه شوند، از نیمفاصله استفاده میشود.
مثال: 25تومانی، پنجاهتومانی، 15اینچی، 11کیلوگرمی.
۴. عددنویسی
عددهای یکتکه بهتر است با حروف نوشته شوند.
مثال: پنج، چهل.
عددهای چندتکه معمولاً با رقم نوشته میشوند.
مثال: 21، 481.
عددهای ترتیبی با حروف نوشته میشوند.
مثال: سیویکم.
اگر جمله با عدد شروع شود، بهتر است عدد با حروف نوشته شود.
مثال: هشتادوسه داوطلب در مسابقه گاما شرکت کردهاند.
درصدها با رقم نوشته میشوند.
مثال: 2 درصد، 99 درصد.
۵. کاربرد ویرگول
بین جمله شرط و جمله نتیجه از ویرگول استفاده میکنیم.
مثال: اگر به دنبال لپتاپی حرفهای هستید، این محصول به شما پیشنهاد میشود.
اگر کلماتی مانند «یعنی»، «ازجمله» و «مانند» در میانه جمله بیایند، معمولاً پیش از آنها ویرگول قرار میگیرد و بعد از آنها نشانهای نمیآید.
مثال: استفاده از این محصول، یعنی صرفهجویی در هزینه.
در موارد زیر معمولاً از ویرگول استفاده نکنید:
- قبل از «تا»، «که»، «پس»، «سپس»، «یا» و «و»
- قبل از فعل
- بعد از قیدهای تنویندار مانند «حتماً»، «مثلاً» و «یقیناً»
- بعد از «را»، «که»، «اگر» و حروف اضافه مانند «از»، «در» و «به»
مثال نادرست: اگر، با نمایشگر TFT مشکلی نداشته باشید، سایر قسمتهایش حتماً، راضیتان میکند.
۶. استفاده از پرانتز
معنی، ترجمه یا معادل یک کلمه یا عبارت را میتوان داخل پرانتز آورد.
مثال درست: کامپیوترهای همهکاره (All in one)
هنگام استفاده از پرانتز، داخل آن از واژههایی مانند «یا» و «یعنی» استفاده نکنید.
مثال نادرست: کامپیوترهای همهکاره (یا All in one)
۷. چند نکته مهم در نگارش
اگر نام یک برند یا مدل برای نخستین بار در متن ذکر میشود، میتوانید نام فارسی آن را داخل گیومه و معادل انگلیسی را داخل پرانتز بیاورید.
مثال: شرکت «اپل» (Apple) از جدیدترین محصول خود تحت عنوان «iPhone 7» رونمایی کرد.
از تکرار فعلهای مشابه در دو جمله پشتسرهم خودداری کنید.
واژه «است» معمولاً با «الف» و جدا از کلمه قبل نوشته میشود؛ اما در بعضی موارد به شکل چسبیده و بدون «الف» میآید:
- وقتی کلمه قبل به «ا» ختم شود: رهاست، جداست، زیباست.
- وقتی کلمه قبل به «و» ختم شود: دانشجوست، اوست.
نگارش متن تست در ویرایشگر
در پایان سؤال از علامت مناسب مانند «؟» یا «.» استفاده کنید. فاصلهها و Enterهای اضافی را حذف کنید؛ بین دو کلمه یک فاصله و برای شروع پاراگراف جدید یک Enter کافی است.